روش‌ های درمان اختلال دیکته

روش‌ های درمان اختلال دیکته. اختلال دیکته ( یا نا رسا نویسی املایی ) یکی از شایع‌ ترین اختلالات یادگیری کودکان ، در دوره ی دبستان است.

این اختلال می‌تواند بر پیشرفت تحصیلی ، اعتماد به‌ نفس و انگیزه‌ی یادگیری آنان تأثیر منفی بگذارد. معمولاً با وجود هوش طبیعی و آموزش کافی بروز می‌کند و ریشه در عوامل شناختی ، زبانی ، ادراکی یا عصبی دارد.

اختلال دیکته نوعی اختلال یادگیری خاص است که در آن فرد در نوشتن صحیح کلمات ، رعایت قواعد املایی ، تشخیص و به‌ کارگیری صداها و حروف دچار مشکل می‌شود. این اختلال مستقل از سطح هوش ، مشکلات بینایی یا شنوایی و آموزش ناکافی است.

نشانه‌ های رایج اختلال دیکته عبارتند از:

-جابه‌جا نوشتن حروف ( مانند «ب» به جای «پ» )
-حذف یا اضافه کردن حروف
-اشتباه در نوشتن صدا های هم‌ آوا
-ضعف در دیکته‌ی شنیداری
-ناتوانی در به‌ کارگیری قواعد املایی آموخته‌ شده

علل بروز اختلال دیکته چیست؟

۱-عوامل شناختی

-ضعف در حافظه‌ی شنیداری یا دیداری
-مشکل در تمایز شنیداری صداها
-نقص در توجه و تمرکز

۲-عوامل زبانی

-تأخیر در رشد زبان
-ضعف در آگاهی واج‌ شناختی ( تشخیص و ترکیب صداها )

۳-عوامل عصبی و رشدی

-نارسایی‌ های خفیف مغزی
-اختلال در نیم‌ کره‌های مغزی مرتبط با زبان
-عوامل آموزشی و محیطی
-روش‌های آموزشی نامناسب
-اضطراب ، فشار روانی یا تجربه‌ های منفی در کلاس

تشخیص اختلال دیکته چگونه است؟

تشخیص دقیق اختلال دیکته نیازمند همکاری معلم ، والدین و متخصص ( روان‌شناس یا گفتاردرمانگر ) است. ابزار های تشخیصی شامل موارد زیر است:

-مشاهده‌ی عملکرد نوشتاری دانش‌ آموز
-آزمون‌ های استاندارد اختلالات یادگیری
-بررسی حافظه ، توجه و مهارت‌ های زبانی
-تحلیل نوع و الگوی غلط‌ های املایی

تشخیص زود هنگام نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.

روش‌های درمان اختلال دیکته چیست؟

درمان این اختلال معمولاً چند بعدی است و باید متناسب با نوع مشکل هر دانش‌ آموز طراحی شود. مهم‌ ترین روش‌ های درمانی عبارتند از:

۱-آموزش چند حسی ( چندکاناله )

در این روش از حواس مختلف ( شنیداری ، دیداری ، لمسی و حرکتی ) به‌ طور هم‌ زمان استفاده می‌شود. برای مثال:

-دیدن کلمه ، شنیدن تلفظ آن و نوشتن هم‌ زمان
-نوشتن حروف با انگشت روی شن یا هوا

۲-تقویت آگاهی واج‌ شناختی

این روش بر تشخیص ، تفکیک و ترکیب صداها تمرکز دارد ، مانند:

-تشخیص صدای اول و آخر کلمات
-بخش‌ بندی کلمات به هجاها

۳-تمرین‌ های هدفمند دیکته

-دیکته‌ی تصویری
-دیکته‌ی کامل کردنی
-دیکته‌ی جمله‌ سازی با کلمات مشکل‌ دار
-تمرین از ساده به پیچیده

۴-تقویت حافظه‌ی دیداری و شنیداری

-بازی‌ های حافظه
-تکرار شنیداری کلمات
-استفاده از فلش‌ کارت‌ها

۵-اصلاح خطاها به شیوه‌ی آموزشی

-پرهیز از سرزنش و تنبیه
-توضیح علت غلط‌ ها
-تمرکز بر پیشرفت تدریجی ، نه کمال‌ گرایی

۶-استفاده از فناوری‌ های کمک‌ آموزشی

-نرم‌افزار های آموزشی املایی
-برنامه‌ های تمرین دیکته تعاملی
-ضبط صدا برای تمرین شنیداری

حرف آخر:

اختلال دیکته یکی از مشکلات شایع اما قابل درمان در حوزه‌ی یادگیری است. با تشخیص به‌ موقع ، انتخاب روش‌ های درمانی مناسب و همکاری مؤثر میان والدین ، معلمان و متخصصان ، می‌توان به بهبود چشمگیر عملکرد املایی دانش‌آموزان دست یافت.
توجه به تفاوت‌ های فردی و پرهیز از مقایسه‌ی منفی ، کلید موفقیت در درمان این اختلال است.